Phần 1: Kỷ nguyên vàng của ngành công nghệ sinh học Trung Quốc: Những điều nhà đổi mới Úc cần biết

Phần 1: Kỷ nguyên vàng của ngành công nghệ sinh học Trung Quốc: Những điều nhà đổi mới Úc cần biết

‍

Giới thiệu

Ngày 20 tháng 10 năm 2025, hơn 110 lãnh đạo cấp cao đã tề tựu tại Melbourne và Thượng Hải để tham dự Hội nghị bàn tròn Đổi mới Sinh học Úc–Trung Quốc, với hơn 43.000 người xem qua livestream. Sự kiện do Boson Ventures tổ chức, với sự hỗ trợ của Hội đồng Doanh nghiệp Úc–Trung Quốc (ACBC), Baker McKenzie, Viva Biotech và 医学界, đánh dấu một thời khắc then chốt trong hợp tác khoa học đời sống xuyên biên giới.

Thời điểm này mang ý nghĩa vô cùng quan trọng. Chỉ mới năm năm trước, các công ty công nghệ sinh học Trung Quốc chưa đóng góp một phân tử nào cho hoạt động cấp phép dược phẩm toàn cầu (in-licensing). Ngày nay, con số đó đã tăng vọt lên gần một phần ba — một sự chuyển mình khiến nhiều người ở phương Tây bất ngờ, nhưng lại báo hiệu sự trỗi dậy của Trung Quốc như một thế lực lớn trong đổi mới trị liệu.

Tuy nhiên, bất chấp sự thay đổi phi thường này, vẫn còn tồn tại sự bất cân xứng thông tin đáng kể giữa Úc và Trung Quốc — không phải vì thiếu quan tâm, mà vì thiếu cơ hội đối thoại thực chất. Hội nghị bàn tròn này được thiết kế để thu hẹp khoảng cách đó.

‍

Thiết lập bối cảnh chiến lược

Alan Cui, nhà sáng lập kiêm đối tác của Boson Ventures, mở đầu sự kiện với một thông điệp rõ ràng:

‍"Tương lai của đổi mới công nghệ sinh học sẽ không diễn ra trong sự cô lập. Nó diễn ra tại những bàn tròn như thế này, với những con người như quý vị."

Kể từ khi tổ chức hội nghị bàn tròn đầu tiên vào năm ngoái, Boson Ventures đã đạt được những tiến triển cụ thể — từ việc thực hiện thẩm định (due diligence) các startup công nghệ sinh học cùng các đối tác trong ngành tại Trung Quốc, đến việc hỗ trợ các chuyến thăm của cựu sinh viên ngành y sinh Đại học Giao thông Thượng Hải đến các viện nghiên cứu tại Úc. Nhưng nhu cầu về sự hợp tác sâu sắc và chiến lược hơn vẫn không ngừng gia tăng.

‍

Tom Parker, Giám đốc điều hành ACBC, nhấn mạnh bối cảnh rộng hơn:

"Chính phủ Úc đang tập trung vào việc ổn định mối quan hệ giữa Úc và Trung Quốc, nhưng chúng tôi đang bổ sung thêm nhiều lớp cho mối quan hệ đó. Chính những diễn đàn như hôm nay giúp chúng ta xác định rõ các điểm kết nối, rào cản và cơ hội."

‍

Diễn đàn Đổi mới của ACBC, một nhóm công tác liên ngành tập trung vào công nghệ sinh học, công nghệ y tế, công nghệ thể thao và công nghệ sạch, chính là hiện thân của loại hình hợp tác do doanh nghiệp dẫn dắt này — vượt ra ngoài đối thoại cấp chính phủ để hướng tới quan hệ đối tác thực tiễn, do ngành công nghiệp thúc đẩy.

‍

Góc nhìn từ Thượng Hải: Đánh giá thẳng thắn, tầm nhìn lạc quan

Chen Qirui, người sáng lập 医学界 và là chủ nhà của điểm cầu Thượng Hải, mang đến góc nhìn thẳng thắn đáng quý từ nền tảng truyền thông y tế hàng đầu Trung Quốc. Sự tham gia của ông vào hội nghị bàn tròn này bắt nguồn từ việc tham gia đoàn công tác y sinh của Đại học Giao thông Thượng Hải đến thăm Úc vào tháng 8 năm 2025, do Boson Ventures tổ chức.

Chen Qirui đã rất ấn tượng trước tầm ảnh hưởng vượt trội của Úc trong lĩnh vực y sinh và nhận thấy rằng nhiều công ty Trung Quốc đã tiến hành các thử nghiệm giai đoạn đầu tại Úc vì cả lý do chi phí lẫn chất lượng. Nhưng ông cũng không né tránh những sự thật khó nghe: chất lượng và hiệu quả nghiên cứu lâm sàng của Trung Quốc vẫn còn tụt hậu, và dữ liệu lâm sàng của Trung Quốc gặp khó khăn trong việc được công nhận trên toàn cầu, thậm chí ở một số nước Đông Nam Á.

Thay vì coi đây là một rào cản, Chen Qirui lại xem đó chính xác là lý do vì sao sự hợp tác lại quan trọng đến vậy. Trung Quốc đã xây dựng sự trỗi dậy nhanh chóng của mình dựa trên lợi thế chuỗi công nghiệp — các nhà khoa học tài năng, chuỗi cung ứng đẳng cấp thế giới và quy mô lớn — nhưng việc nâng cao chất lượng nghiên cứu lâm sàng lại là một cơ hội lớn trong tương lai. Thế mạnh của Úc về phương pháp nghiên cứu cơ bản và các thử nghiệm lâm sàng được công nhận trên toàn cầu mang đến một mối quan hệ học hỏi tự nhiên.

Phần kết luận của ông đã nắm bắt trọn vẹn tinh thần của ngày hôm đó: viện dẫn nguyên tắc của nhà sáng lập Xiaomi rằng

"luôn tin rằng những điều tốt đẹp sắp sửa xảy ra"

Chen Qirui bày tỏ sự lạc quan rằng sự hợp tác giữa Trung Quốc và Úc có thể nâng tầm cả hai hệ sinh thái và cuối cùng mang lại lợi ích cho bệnh nhân trên toàn thế giới. Góc nhìn kép này — thẳng thắn về những khoảng cách còn tồn tại nhưng lạc quan về tiềm năng — đã định hình tinh thần cho các cuộc thảo luận thực tế, hướng đến hành động tiếp theo sau đó.

‍

Hệ sinh thái của Úc: Thế mạnh và tài sản chiến lược

Stuart Dignam, Giám đốc điều hành MTPConnect, trung tâm tăng trưởng ngành thiết bị y tế và dược phẩm của Úc, đã trình bày tổng quan toàn diện về năng lực khoa học đời sống của quốc gia này.

Úc có thể chỉ là một quốc gia với 27 triệu dân, nhưng lại xếp hạng 22 toàn cầu về chỉ số đổi mới sáng tạo và đứng thứ 6 trong số 17 nền kinh tế tại Đông Nam Á, Đông Á và châu Đại Dương. Sydney và Melbourne được công nhận là các cụm đổi mới sáng tạo hàng đầu thế giới, trong khi Brisbane, Adelaide và Perth đang nhanh chóng bắt kịp.

Năng lực nghiên cứu của quốc gia này thể hiện rõ ràng: Úc xếp hạng 6 thế giới về số lượng công bố khoa học trên đầu người.

Stuart nhận xét: "Chúng tôi có các nhà nghiên cứu, các doanh nhân, các nhà đổi mới sáng tạo sẵn sàng hợp tác cùng quý vị để thương mại hóa bất cứ điều gì quý vị đang phát triển."

Thử nghiệm lâm sàng: Lợi thế cạnh tranh của Úc

Stuart nhấn mạnh thử nghiệm lâm sàng là một lĩnh vực đặc biệt nổi bật của Úc:

• Hơn 50% các loại thuốc được FDA phê duyệt đã được nghiên cứu tại Úc
• Tốc độ là yếu tố then chốt: Chưa đến hai tháng từ khi nộp hồ sơ đến khi bệnh nhân đầu tiên được dùng thuốc
• Chất lượng và chi phí: Cơ sở hạ tầng đẳng cấp thế giới với mức giá cạnh tranh
• Được công nhận toàn cầu: Dữ liệu lâm sàng của Úc được các cơ quan quản lý trên toàn thế giới công nhận, bao gồm FDA, EMA và ngày càng được NMPA công nhận

‍

Ông nhấn mạnh hệ sinh thái chính sách liên kết chặt chẽ của Úc, bao gồm Quỹ Tương lai Nghiên cứu Y tế (MRFF) trị giá 20 tỷ đô la, Quỹ Tái thiết Quốc gia trị giá 15 tỷ đô la với ưu tiên cho khoa học y tế, và Chương trình Tăng trưởng Ngành công nghiệp (IGP) — tất cả đều mang lại sự hỗ trợ tích hợp cho phát triển công nghệ sinh học.

‍

‍

Luận điểm chiến lược cho quan hệ đối tác Úc–Trung Quốc

Stuart đưa ra một lập luận thuyết phục cho sự hợp tác sâu sắc hơn: "Việc kết hợp năng lực của Úc trong nghiên cứu, phát hiện thuốc giai đoạn đầu, tạo lập sở hữu trí tuệ và thử nghiệm lâm sàng với sức mạnh mở rộng quy mô và sản xuất của Trung Quốc là điều hoàn toàn hợp lý."

Ông nhắc lại mối quan hệ lịch sử giữa Úc và Trung Quốc, bắt nguồn từ chuyến thăm mang tính đột phá của Gough Whitlam vào năm 1971 — trước cả chuyến đi nổi tiếng của Nixon — và chuyến thăm Trung Quốc của Thủ tướng Anthony Albanese vào tháng 7 năm 2025. Ông nhận xét: "Trong số các quốc gia phương Tây, Úc và Trung Quốc có một mối quan hệ khá đặc biệt."

‍

Sự chuyển mình của Trung Quốc: Từ kẻ theo sau nhanh nhạy đến người dẫn đầu đổi mới sáng tạo

Chen Shaoxiong, Phó Chủ tịch điều hành kiêm Tổng thư ký Hiệp hội Công nghiệp Dược phẩm Sinh học Thượng Hải, đã cung cấp bối cảnh có thẩm quyền về sự phát triển của ngành công nghệ sinh học Trung Quốc từ góc nhìn của hiệp hội ngành.

‍

Các số liệu thống kê thực sự ấn tượng:

• Trung Quốc hiện là thị trường dược phẩm sinh học tăng trưởng nhanh nhất châu Á với tốc độ tăng trưởng trung bình vượt 16%
• Sự chuyển dịch từ bắt chước sang đổi mới sáng tạo: Năm 2015, các loại thuốc đổi mới sáng tạo được phát triển trong nước chỉ chiếm chưa đến 10% thị trường. Đến năm 2024, con số này đã đạt 42%
• 39 loại thuốc nguyên bản phát triển trong nước đã được phê duyệt trên toàn cầu trong những năm gần đây
• Chương 18A của Hong Kong đã thu hút 56 công ty công nghệ sinh học chưa niêm yết với tổng vốn hóa thị trường vượt 110 tỷ đô la Hong Kong
• Trung Quốc hiện sở hữu hơn 2,67 triệu mét vuông năng lực sản xuất sinh học
• Hơn 37.000 thử nghiệm lâm sàng đang được tiến hành
• Ngành này tạo việc làm cho hơn 1 triệu người, trong đó 35% có bằng tiến sĩ

‍

Chen Shaoxiong nhấn mạnh ba động lực chính sách then chốt:

• Cải cách quản lý: Từ việc đẩy nhanh quy trình đánh giá thuốc vào năm 2015 đến việc gia nhập ICH (Hội đồng Quốc tế về Hài hòa hóa) vào năm 2017, chính phủ Trung Quốc đã có hệ thống loại bỏ dần các rào cản đổi mới sáng tạo.

‍Ông cho biết: "Trong báo cáo chính phủ cả năm 2024 và 2025, Trung Quốc đều xác định thuốc đổi mới sáng tạo là ngành chiến lược cần được hỗ trợ."‍

• Thị trường vốn: Chương 18A tại Hong Kong (2018) và Sàn STAR của Thượng Hải đã mở ra con đường IPO cho các công ty công nghệ sinh học chưa có doanh thu, thu hút 1.069 nhà đầu tư tổ chức vào năm 2024. "Chương 18A của Hong Kong đã thu hút 56 công ty công nghệ sinh học chưa niêm yết với tổng vốn hóa thị trường vượt 110 tỷ đô la Hong Kong."‍
• Hệ sinh thái sản xuất: Cơ sở hạ tầng CRO/CDMO tinh vi của Trung Quốc hiện đã sánh ngang các tiêu chuẩn toàn cầu. "Trung Quốc hiện có hơn 2,67 triệu mét vuông năng lực sản xuất sinh học, hơn 37.000 thử nghiệm lâm sàng đang được tiến hành, và hơn 1 triệu lao động trong ngành, trong đó 35% có bằng tiến sĩ."

‍

Có lẽ điều đáng chú ý nhất mà Chen Shaoxiong nêu ra là: "Năm 2025, trong số các đơn xin thử nghiệm lâm sàng thuốc mới nộp tại Mỹ, hơn 50% phân tử có nguồn gốc từ Trung Quốc. Tính đến tháng 12 năm 2024, Trung Quốc sở hữu danh mục thuốc đổi mới sáng tạo lớn nhất thế giới với 3.575 ứng viên thuốc, trong đó 28% là liệu pháp tế bào, 19% là phân tử nhỏ, và 40% đã bước vào giai đoạn thử nghiệm lâm sàng giữa đến cuối."

‍

Tăng tốc vươn ra toàn cầu

Chen Shaoxiong nhấn mạnh những bước tiến nhanh chóng của Trung Quốc trong việc mở rộng ra quốc tế:

‍"Kể từ năm 2019, khi zanubrutinib của BeiGene trở thành loại thuốc đầu tiên của Trung Quốc được FDA phê duyệt, đã có 18 loại thuốc phát triển trong nước được phê duyệt ở nước ngoài tính đến năm 2020. Chỉ riêng năm 2024, đã có 14 loại thuốc được phê duyệt tại nhiều thị trường toàn cầu, trong đó 60% là các liệu pháp điều trị ung thư."

‍

Ông cũng lưu ý sự thu hẹp đáng kể về khoảng cách thời gian phê duyệt: "Trước đây, các loại thuốc đổi mới sáng tạo mất thêm 8 năm để đến được thị trường Trung Quốc so với Mỹ. Hiện nay khoảng cách này đã thu hẹp xuống còn trong vòng 2 năm. Các loại thuốc như Keytruda chỉ mất 3 năm để vào Trung Quốc sau khi được Mỹ phê duyệt."

‍

Cơ hội bổ trợ lẫn nhau

Chen Shaoxiong trình bày rõ ràng luận điểm chiến lược:

"Trung Quốc và Úc có những lợi thế bổ trợ cao cho nhau, tạo ra không gian rộng lớn cho hợp tác. Úc có lợi thế trong các thử nghiệm lâm sàng giai đoạn đầu và hệ thống nghiên cứu nghiêm ngặt, trong khi Trung Quốc sở hữu thị trường khổng lồ, hệ sinh thái công nghiệp trưởng thành và danh mục sản phẩm giai đoạn cuối phong phú."

‍

Ông xác định ba lĩnh vực hợp tác chính:

1. Hợp tác thử nghiệm lâm sàng xuyên biên giới
2. Chuyển hóa thành quả đổi mới sáng tạo
3. Mô hình hợp tác giữa ngành công nghiệp và trường đại học

"Hiệp hội Công nghiệp Dược phẩm Sinh học Thượng Hải và Hội Cựu sinh viên Đại học Giao thông Thượng Hải sẽ tiếp tục đóng vai trò cầu nối, kết nối các doanh nghiệp Thượng Hải với các đối tác Úc," Chen Shaoxiong kết luận.

‍

Hong Kong: Cầu nối chiến lược

Andy Wong, Trưởng bộ phận Đổi mới sáng tạo & Công nghệ tại InvestHK, đã định vị Hong Kong là mắt xích kết nối then chốt giữa đổi mới sáng tạo của Úc và thị trường Đại Trung Hoa.

‍

Vì sao Hong Kong quan trọng đối với các công ty công nghệ sinh học Úc

Hong Kong mang đến những lợi thế độc đáo:

• Hệ thống thông luật (common law) quen thuộc với các nhà đầu tư quốc tế
• Thuế doanh nghiệp cố định 16,5%
• Con đường IPO theo Chương 18A dành cho các công ty công nghệ sinh học chưa có doanh thu đã hoàn thành thử nghiệm Giai đoạn I với kết quả khả quan
• Sáng kiến "Kết nối Y tế" Khu vực Vịnh Lớn (Greater Bay Area) tạo điều kiện cho các thử nghiệm lâm sàng xuyên biên giới mà không cần đánh giá đầy đủ của NMPA
• Dân số 87 triệu người trong Khu vực Vịnh Lớn với GDP đáng kể
• Miễn thuế quan với tư cách là cảng tự do

‍

Andy nhấn mạnh vai trò của Hong Kong vừa là trung tâm huy động vốn vừa là căn cứ hoạt động:

"Hong Kong không chỉ đơn thuần là nơi huy động vốn. Chúng tôi có năm trường đại học nằm trong top 70 toàn cầu, cơ sở hạ tầng R&D đẳng cấp thế giới, và các quỹ đối ứng của chính phủ cung cấp hỗ trợ theo tỷ lệ 2:1 cho các dự án giai đoạn đầu, rủi ro cao."

‍

Đối với các công ty công nghệ sinh học Úc đang tìm cách mở rộng sang châu Á, Hong Kong mang lại một điểm khởi đầu thực tiễn — vừa duy trì kết nối với các thị trường vốn và tiêu chuẩn quản lý phương Tây, vừa tiếp cận được thị trường khổng lồ và năng lực sản xuất của Trung Quốc đại lục.

‍

Luận điểm về tính bổ trợ

Các bài trình bày chính đã xác lập một logic chiến lược đầy thuyết phục:

‍

Úc mang đến:

• Nghiên cứu đẳng cấp thế giới và tạo lập sở hữu trí tuệ
• Dữ liệu thử nghiệm lâm sàng được công nhận toàn cầu
• Các nghiên cứu thử nghiệm lần đầu trên người (first-in-human) nhanh chóng và tiết kiệm chi phí
• Quần thể bệnh nhân đa dạng
• Ưu đãi thuế R&D (hoàn thuế lên đến 43,5% cho các công ty nhỏ)
• Cơ sở sản xuất nằm ngoài Trung Quốc để giảm thiểu rủi ro cho việc thương mại hóa toàn cầu

Trung Quốc mang lại:

• Quần thể bệnh nhân khổng lồ giúp tuyển bệnh nhanh chóng
• Cơ sở hạ tầng CRO/CDMO đẳng cấp thế giới, tiết kiệm chi phí
• Năng lực sản xuất sinh học tinh vi ở quy mô lớn
• Nguồn nhân lực STEM dồi dào
• Nguồn vốn tăng trưởng đáng kể
• Thị trường dược phẩm lớn thứ hai thế giới

Hong Kong kết nối:

• Khả năng tiếp cận thị trường vốn (niêm yết theo Chương 18A)
• Khung pháp lý thông luật và bảo hộ sở hữu trí tuệ
• Cửa ngõ vào Khu vực Vịnh Lớn
• Cầu nối quản lý giữa hai hệ thống

‍

Ý nghĩa đối với các công ty công nghệ sinh học Úc

Thông điệp từ tất cả các diễn giả đều rất rõ ràng: hệ sinh thái công nghệ sinh học của Trung Quốc đã đạt đến một trình độ tinh vi mà các công ty Úc không còn có thể phớt lờ.

Stuart Dignam đã nói thẳng:

"Tôi cho rằng cần phải bắt tay vào hành động, tham gia ngay. Chúng tôi đã nghe thông điệp đó tại MTPConnect, và tôi hy vọng ngày càng nhiều người lắng nghe được điều này."

‍

Đối với các công ty công nghệ sinh học Úc đang hoạt động với nguồn vốn hạn hẹp, năng lực đã được chứng minh của Trung Quốc về tốc độ, quy mô và hiệu quả chi phí đại diện cho những lợi thế chiến lược đáng kể. Câu hỏi không phải là có nên hợp tác hay không, mà là làm thế nào để hợp tác một cách chiến lược — xây dựng những quan hệ đối tác tận dụng các thế mạnh bổ trợ trong khi vẫn quản lý được rủi ro phù hợp.

‍

Hướng tới tương lai

Các bài trình bày chính đã đặt nền móng cho sự khám phá sâu hơn. Các thế mạnh bổ trợ đã trở nên rõ ràng. Các khung chính sách ngày càng có sự đồng bộ. Logic thương mại rất thuyết phục.

Nhưng trên thực tế, các quan hệ đối tác vận hành như thế nào? Đâu là những khung quản trị cho phép hợp tác trong khi vẫn quản lý được rủi ro? Thử nghiệm lâm sàng nên được tiến hành ở đâu là hợp lý nhất? Các công ty công nghệ sinh học nên cấu trúc sở hữu trí tuệ và điều hướng các lộ trình quản lý song song ra sao?

Những câu hỏi mang tính thực tiễn này chính là trọng tâm của các phiên thảo luận nhóm và các cuộc trò chuyện bàn tròn tiếp theo sau đó — và sẽ được khám phá trong Phần 2 của loạt bài này.

‍

Tiếp theo trong loạt bài này: Phần 2 sẽ khám phá các lộ trình thực tiễn cho hợp tác Úc–Trung Quốc, với những chia sẻ từ các lãnh đạo nghiên cứu lâm sàng, chuyên gia chuyển giao công nghệ đại học và các nhà điều hành ngành có kinh nghiệm thực tế trong việc điều hướng các quan hệ đối tác xuyên biên giới.

‍

Để biết thêm thông tin về các sáng kiến đổi mới sinh học Úc–Trung Quốc, vui lòng liên hệ Boson Ventures tại contact@boson.vc